KARMABAL

Sarong makulor, maogmang kinaban. Nakasurat sa karatula. Sa tahaw kan urulukan, garasudan, buda ringsal, sarong  aki an napatunong. Garo baga may uminaging maitumon na dampog sa hutok niyang sarong malinawon na aldaw, pano ki lobo, lapat-lapat buda tugtog kan tsubibo. Sa pandok niya an gira kan kigkig kan sarong namungaw-mungawan pakatapos ki sarong hararom, halawig na nanok. Napakalat-kalat siya, sa saiyang mga pag-iriba, sa pakaduruop kaini sa hampang kan saindang pigkakasibutan na kawat, arat, aling, linga. May dai siya masabutan. Naaraman niya sa hudyan na igwa siyang dai makua. Igwang wara. Sagkod sa an pagkiling-kiling niya buda pagkalag-kalag wara na man talagang pighahanap kundi sarong mekanikal na reaksiyon sa nangyayaring paghalukay niya kan saiyang hutok sa pagpuntok kun ano su kaipuhan niyang makua. Baad aram kan iba kun ano ito. Kaya tinikwil niya su saiyang kataning na kasubago pa pighihingowang palusuton an mga bulawan na singsing sa sarong poste. Ugaring mala uguton ini sa pag-igo buda pagpalaog, dai lamang siya kaini pigti’no. Kadungan kan nganang kama’wotan na maaraman buda masayumahan, nagpupuon nang magpiot an saiyang hinangos sa pagkaskas kan saiyang puso. Tuminindog siya buda rinani su iba pang aki na yaon duman. Ugaring arog kan naenot, gabos an mga ini sibot buda nakatutok na garo nalumay na mga gadan. Wara ki nagdadangog saiya; saro pa, wara ki nakakadangog o nakakahiling saiya sa kusog kan tugtog buda sa gayon kan mga malaadon na kulor. Duman suminupang an malaenon na pagmating dai na siya angay sa lugar na ini. Dangan niya narumduman na dai niya man baga kaipuhan na tioson an pagkayaon niya digdi, ta nagdigdi man sana siya pwede siya humali. Buot sabihon igwa siyang hinalean ba’go siya nakadigdi na pwede niya bultahan. Dawa su apod nakabalik saiya: sarong ulian.  Sa ulian, an dahilan kan saiyang pagha’dit buda paghidaw: an saiyang mga magurang.  Sa pakarumdom, narugba su saiyang daghan sa kaskas kan nagdurungan na kamunduan, paghidaw buda sarong dai mapaliwanag na ugma, katalingkasan sa kahaputan, kasimbagan! An sinagkudan, dai na siyang naginibo kundi dumurudalagan patalibong ki patalibong sa maogmang kinaban ki mga pintadong ulok, naghihibi, naggagasod, nag-aapod: Mama! Papa! Mama! Papa! Papa, papa! Mama, mama!  

Udto

Hanap su huyop

inagi ko sa taghoy
an alingahot buda babloy.
Tulong padis na singit
kan mga durudaragitang
nagsusurop ki sopdrink
an sakong nakilingan.
Tulos su saro nakamangno
insigida de kwatro
tangad man ako
sagin dai ituyo
sa langit na halos dagat
nasilag ko su paros
sa binanderang buradol
biyo nagsusulog an ikog.

Abril 28, 2012. Karangahan.

Mala Trip

Mala sa trip, latak an ipapamahawan ki Burnok

kan ama niyang si Tor na janitor sa sarong kumpanya,

na nasisirni pirmi ni Louie na sekyu kan Power Trip agency,

na mala bultok kasubanggi, ikinit kan layonesa kan HR na si Miss Amy,

na para timplang kape kan bantog na si Sir Joey an kagurangnan sa salog kinse,

na nagiging Jose, na dai makabaring kamote, pag itabuga kan Presidente Kadsadiri,

na minakilpis na gari binabaying ogis pag idulak kan Donya Muslak niyang misis,

na oripon, suruguon, kiko-kikong magaruon kan ugbon niyang si Tyrone

na sa eskwelahan, latak an isnakan hali ki Burnok pag ini natitripan.

Abril 28, 2012

Mga Presyo

Mala sa pisong (P1.00) suka
nilaoglaog su aki kan ama.

Minudamuda kan amo su katabang
sa kinyentoson (P500.00) na vase na napasa.

Magtugang dai nagti'nuhan sagkod kagadanan
sa manang five hundred thousand (P500,000.00)

Mag padehon sa kandila nag-ulian
sa san ribong (P1000.00) utang.

Nagbadilan sa tinampo
kan nagasgasan su two million (P2,000,000.00) na awto.

Rinaotan su katrabaho
sa san ribong (P1000.00) dagdag sa sweldo.

Daraga, nagpakayo sa maestro
para sa traynta milon (P30,000.00) na telepono.

Sa hitman na beterano
presyo kan tawo anom na sero (000,000.00)

Mamira an kaogmahan?
Depende sa tindahan.

Otso mil (P8,000.00) igwa ka nang ayam-ayam
mag taga dila kan lugad mo sa daghan.

Sanggatos (P100.00) igwa ka nang bayi
pag daing laog an banggi.

Sarong milyon, duwang milyon, tulo
pwedeng magluha ka na sa ogma mo.

Dulo na kun sa yaman yaon na sa pirak an pandok mo
ika na garo an pinakamaogmang tawo.

Panerenotan

"Kuta" an pait na pigtitios kan Panduwa:

Makaskas man kuta siya, ugaring

an Enot mas makaskas saiya.

Sa kadaugan nagkakaigwa na sana siyang gana

na dumagos aga-aga sa paglaom na ini na

an aldaw na maeenot na man siya.

“Man” an dugos na an hamis pigtitimpla pa niya

sa hingowa kan saiyang ori, sa daing pugtas na higos

kan saiyang uyam. Ini an halong agyat

na pighihinghing kan saiyang ngabil-kagat

sa likod na nag-uulang sa hiling niya saiya dapat.

 

Kaya man an Enotan dai nungka ma-ogma.

Siya an dawa habo na

dai makasayuma.

Sa kapu’ngawan kan dalan

na siya an enot na mahampang

an nagbubusol na sana saiyang dumalagan

iyo an takot na maumbasan.

Pamibi niya pirmi an signos kan puro

kun hain naghahalat an saiyang trono

kun hain an tandan buda palakpak kan tawo. 

Ugaring an duwang ini

kaipuhan mag-ingat sa Pantulo

yaon sana sa hudyan dai nagkakaalo

pinabakal na pati kalag sa demonyo

makahagad sana ki milagro. 

4/15/2012.

TRANSENDENS: Uran-Bulan

Dawa magbalinghaw an uran
Dai niya kayang dumugon an sildang kan bulan.

Krishna

Apisar kan mga pagsadiring iningatan
saro sana an sakuyang yaman.
Sarong giromdom ki aki
Sinaray na maray sa daghan
May kapot siyang bayong,
buda kapot man siya kan bayong
sa pag-ulian ki pagpadaba
Sa hampang kan saiyang ulok
daghan mo pigtutunaw na garo mamis
Sa mata niya pwede ka mabutod
sa paghidaw buda pagkamuot
An unit niya pinaknit sa langit
an minundagan mismo kan katoninungan
Dulo sa gabos na kagayunan
an saro ko sanang yaman
Aram ko an saiyang ngaran.

Sisay man muya maging burak

I
Oripon kan Diyos, ako pudua
urawan tinik-tinik pa sana.


Ba'go an supang tulos maluyos
hamot na ipos hugason kan bulos.


Kahiraki akong daing bitis
dai makaagrangay ta daing boses.


Pagtambo ko lamang magkalaog,
imbes sa paros parululabyog.


II
Ako baga dati sarong daraga
namuot sa gayon kan itsura
aldaw banggi sadiri an ranga
dai naukdan mamuot sa iba.


Pinano an lawas, hamot, alahas
Parakanta kan gayon, daing tunong
sagkod dai napapaas.
Dakol na pagma'wot an sakuyang nasambot
pero an isinimbag ko sainda gabos, kulog ki buot.
Nag-ani akong ori sa mga daghan kan babayi,
ta sa saindang mga lalaki ako an aldaw buda banggi!


Kabantogan kan sakong gayon, hamot kan sakong ngaran
bilog na buhay an sakuyang piglanganan
Sagkod sa aldaw kan kagadanan
dai ko ini binutasan.


Kaya ako ngonian sarong burak
Sadiring pagma'wot iyo sako nagbugtak
sa sarong lawas na luway-luway nawawaltak
Ba'go maubos, naglilimos ki hirak.


Paglaom ko na sana iyo an maiatang
sa Kagurangnan na iyo an dapat dulotan
hamot ko buda gayon Saiyang kaogmahan
bako para gamiton sa sadiring katuyohan.


Pudua na ako, maherakon na deboto
idusay ko na an gabos saimo
Sa banal mong gibo, ubaya man ako
Akong ining pagdusa an solamenteng maitatao.

Burabod

Nagsungko kami sa tubig
Domingo sa puro kan kapagalan.
Sarong semanang hingowa,
digdi mabalong maghingalo.
Maalingahot an aldaw; malipot an tubig.
Nadudurat sa paglugom; naghahanap ki takig.
Pag naliptan may dahilan 
magpaimbong. Kahampang 
an alak, maharang na sumsuman.
Pag napaso an dila, dakol na inumon.
Ugaring padagos 
an paha,
garo burabod, 
dai maubos.

Sa harayo ka sana magigiulok

Ito su bangging tinalikudan ko su sakong lawas sa harampangan.

Wasak na ako pero muya ko pa. Garo kulang pa. Paliog na. An alak. An digwa. An digwa na nagsasalak na sa alak. Pero masupog. Ano na sana taramon kan mga padihon. Madali na man sana ini. Baad pag pigparataram ko sa sadiri kumaskas managgad an oras. Kuta pagpirok ko yaon na ako sa ibang lugar. Lingawan ko na sana na dai ko kaya. Positive thingking baga. Isipon ko na sana na hali akong Saudi, buda pakainom ko naman sana ini. Pwede man gari lansihon an pagmati. Piggigibo ko na baga an. Kusugan ko sana an imagination. Huyan na naman su baso. Mahiling ko sana an kulor kan likido, minariliwoy na ako. Dai masabutan kun tiiinumon o tisusukahon. Banog-banogon ko sana su pulutan. Ano daw kun akuon ko na sanang dai ko  na kaya. Urulukan ini. Ugaring muya ko pa. Buda mga barkada ko baga ini. Bakong dapat kuta masabutan ninda? Pagsabot, garo kornihon an sa iribahan mi. Garo pambading. Wasak kun wasak baga kami. Daing tiripwasan sagkod bakong burugsok maglakaw pauli. Pwede man garong sumuka na sana ako sa hampang ninda. Pero pagol na urulukan ini. Haloy ninda an bago malilingawan. Garo man pati su may choice pa man ako. Kun pugulon ko an suka, baad kumuprit lugod ini sa dungo ko. ‘Ta lamang, mas makasupog ito. O baad baga pag-inom ko bumalik su digwa sa baso! Dai na akong dulugan. Kaipuhan ko na ining gibuhon. Ba’go pa makaabot su baso. Buminuhat ako. Luminakaw na daing kiling-kiling. Nadangog ko pa su urulukan sa harayo. Halawigon. Dawa ako nagiulok. Digdi sa harayo, digdi ko sana ini pwede ulukan.

Abril 1, 2011. Cassandra, Pinagbobong, Tabaco City.

Simulakra

Piggagakod ko kaito su sakuyang pagkaisi sa tanog kan Hare Krishna sarong matanga sa balkon, nakatukaw, kahampang an pintong nakabukas sa banggi kan inabot ako ki nganang pirot. Kaya buminuhat ako dangan inilakaw-lakaw su sakong yungka sa laog kan harong mantang dai pigbubutasan an pisi kan 108 na pangadyion, padagos sa pag-otro kan maha mantra. Maimbong an sula kan ilaw sa harong buda mala igwang ibang nakalag-kalag, naumayan su mata. Kan nasampot su gabos na kanto kan harong, napirot naman ako kan alingahot sa pagkaluom, mina’wot ko gilayon su balkon buda an pintong bukas sa banggi.

Pag-balik ko ugaring sa balkon, igwa nang nakatukaw sa sakong hinalean. Nakigkig ako bako sa may tawo duman kundi ta dai pwedeng igwang arog kaining tawo duman. Dai ako pwedeng masala kan likod kan itoon. Wara ini sa biswal kong memorya pero garo lukso kan dugo an pakamidbid ko saiya. Garo sana kasuba’go, dai pa nahahaloy, sako itong payong nagtatapok-tapok na sa pirot. Dangan kan akto na siyang patindog, inabtan ako ki makapiripit-bitukang kurab. Dai ko matumbok kun habo kong mahiling niya ako o habo ko siyang mahiling. Hidali akong suminibog. Sa sobrang kaskas, nagkadarakop ko su mga pandok sa likod ko, padulag man sa manlaen-laen na pinto buda paiplian.

Abril 1, 2011. Cassandra Spring Resort, Pinagbobong, Tabaco.

Paslo

May midbid akong ayam. Dai ko aram an apod saiya, pero kun ako an papapilion, Paslo an angay saiya.

Ta paslo siya. Lawas niya sa paslo. Kapasluan na nagkalawas. Ngimot na naging ayam. Paghumhom an sentro kan saiyang pagkaayam.

Sa maghapon, apat sana an gibo niya: mag lukob-katurog, mambatok, magdila kan lusi niyang la’tog, dangan iyan, magkakan. Otsenta porsyento kan panahon niya sa pagkakan, baynte, ibaranga kan tulong tada.

Ngonian, an saro sa mga udto ni Paslo. Nakakaon pa sana siya. Nakaluko sa tahaw kan dalan kan natad sa dakulang harong, pigtutunaw su kinaon ngani kumaon otro. Kunsabagay, supak an saiyang bahogan. Solo bayang ataman kan duwang pasloon man na among dai na ikaya an kakanon.

Sarong ikos, munan, an nakaparong kan tada niyang dugi kan mublad na tada saiya kan amo niya. Padiit-diit su kasmag sa bitis kaining oragon dumulag. Ugaring dai pa ngani lamang nakapirang lakad su ikos, kinuslaban na ini ni Paslo: “Hoy! Sakuya an! Kakaonon ko pa an!” Ruhab si mingming.

Sa takot na mainaan su pigtada-tada niyang tada saiya, dawa basugon pa, suminungkal ki nagkapirang hablo si Paslo. Kan dai niya na kaya, lukob naman siya.

Tadtaod dai pa ngani naghaloy, duwa naman na rignos an nadagka sa mga mukmok na nagkaurula sa bahogan ni Paslo. Dai pa ngani nakakatuka su bayong, aw ta, ruminaburab naman su gadya: “Hoy! Sakuya an! Kakaonon ko pa an!” Layog su duwang gutom.

Duminulo pa lugod su ha’dit kan ayam na baad sa sunod dai niya na mabantayan su saiyang bahogan, kaya dawa maburuldit na an tulak pigpirit niyang ubuson su saiyang tada. Ugaring dakulon pa, buda dai niya na kinaya, kaya lukob naman siya.

Dakol pa an nagbalong magrani sa bahogan ni Paslo, gabos kaining inarabtan saro. Dulag sinda gabos sa isog buda, iyan, kapasluan ni Paslo.

Sa paburugaw-bugaw man na ito, napagal si Paslo dawa purupapano. Nagyuruyungka na siya kan sa paultanan kan gate na saiyang pigbabantayan may nagsi’rip na sarong ayam. Arog kan ibang nagkairinot na nadagka kan panuon pang bahogan ni Paslo, luway-luway ining nagrani. Inda man kun nata ito, pero si Paslo, dawa maisog buda, iyan, Paslo, dai nakahiro. Dai siya nakakuslab o nakaraburab, dai nakabatok o dawa ipahiling an ngipon. An huna man lugod kan dayong ayam turog mananggad si Paslo. Sa totoo, aram ni Paslo na huna kan naglaog na ayam turog na siya kaya ini nagkaigwang kusog na buot na lumaog, buda mala ta iyo mismo ini an muya ni Paslo na gibuhon kan dayong ayam, nagkurukaturugan siya ngani dumagos ini.

Sa nganang punaw garo kan dayong ayam, dai na ini nagduwa-duwa kun totoong turog o bako si Paslo. Tulos kaining binalbagan su yaon sa bahogan, buda an palibot niya dagos na nalingawan.

Sa piking pagpikit-pikit niya kan saiyang mata, pigmaanan ni Paslo an pinabayaan niyang bisita. Nagsusuka-suka ini sa pagkakan, an kustilyas sa tagilidan ralatudon nang garo mga ugat na may hilang. Iba sa mga hayop na nagdulok sa saiyang kakanon kasuba’go dai makuang pahalion ni Paslo an hayop na ngonian pig-uubos na an kakanon sa pigburubantayan niyang bahogan. Garo baga igwa ining darang kantidad na mas may balor pa sa piglalanganlanganan niyang bahog.

Mala ta dai man ki nag-ulang, dagos su kakan kan dayong ayam. Dawa pa ngani nahiling niya nang nagmuklat si Paslo, nagtindog buda nagrani saiya, dai niya na hinali su ngimot niya sa bahogan buda pirit pigsususo an pwedeng ilaog sa saiyang ngimot sa pag-antisipar ki posibleng dulak. Pero dai siya dinulak ni Paslo. Nagrani sana ini saiya, arog kan luway na ginibo niya parani sa bahogan kaini kasuba’go. Idinuot ni Paslo an saiyang ngimot sa dayong ayam, pinarong su tulak kaini, su tabay, su talinga sagkod su lubutan. Haluyon duman si Paslo. Pigrururumsa su saiyang dungo sa lubutan kan ayam, pigsurusungkal, garo may ba’gong nadiskubreng kapunawan na pwede niya naman kapasluan. Sagkod sa dai na siya naugkan sa pagparong sana, dinilaan niya na ining garo na man kaunon. Dangan, pati pagdila nawa’ran na ki hamis, bako na makamuya, suminakbat siya sa likod kan dayong ayam buda nagbalo nang makigsumaro.

Tuda su kasta ni Paslo, tuda man su hablo kan saiyang pigmamaruan.

Saro sana ining udto sa kinaban buda ini sarong ritratong bakong uru-aldaw mo mahihiling digdi pero bakong mati mong iyo nanggad an esensya kan uru-aldaw tang paghingowa? Sarong ayam na sa desperasyon lingaw na an gabos, nakadu’du’ an payo buda ngimot sa bako niya man bahogan mantang sa likod niya aram niya pero dai na siyang pakiaram na piggigibo na siyang pasiraman kan may sadiri kan saiyang pigkakakan.

Ini an buhay kan midbid kong ayam na dai ko aram an ngaran pero kun ako papapilion, aapudon ko siyang Paslo. Baad midbid mo man siya. Kumiling ka dai daw nasa lubutan mo siya? 


Marso 24, 2011. Karangahan.

Kararigusan

Arog sinda kaini nag-oorogma: mga kaakian nagtuturuklangan pasiring sa tubig, maha’was para tumuklang o tuklangon gilayon. Maghapon, pinano ninda an daing pirok na aldaw ki kurahaw, kagrit kan saindang ringsal, kaduratan, kabuahan. Paorootro. Ano daw kun isi ninda na sa harayo garo ninda pigsasarama-samaan an lambang saro, ta sa arog kaining kawat sisay man an makakalikay na dai makatimtim o makainom kan naglalabaog na tubig kan saindang ugsong, ati, ba’ngog, lutab, luha, mga paknit kan saindang sadiri? Sa harayo, sa mga mata kan mga nasa kubo, an mga bakong dumog, may pigmamati an tu’lang o mata’bang na an daghan na an hiling sa gibo ninda isumada sa hugakon na terminong: karapsaw.

25 Marso 2011. Dos Montes, Malilipot. 

Pabula kan Gakod

Sarong lalaking trangkilo na sa saiyang sadiri, halos dai nang muya buda hanapon, an sarong aldaw naglakaw-lakaw.
Nadangog niya an arual kan duwang ayam na nakagakod sa poste. Mala sa karahayan kan ssaiyang buot na dai natios an pagsakit kan duwang lalang, pinabuhian niya an mga ini.

Pakatangkas nanggad kan kadena sa saindang liog, anong turon-turon, kamas-kamas, kayas-kayas, durudasmag kan mga ayam. Sa daghan kan lalaki an nganang ogma kan nahiling niya an pagkabuhi kan duwang hayop hali sa saindang pagtios.

Haloy nagkawat su duwang ayam, garo magkaugos na haloy na dai nagkatuparan. Sabagay, dawa ngani baga magkataning sana sinda, mala sa saindang mga gapos dai sinda nagduduotan na siring kaini. Ngonian, garo sinda nagkukugosan, habo magpugtasan.

Naghunlakan su duwang ayam sa palibot, walat ninda an dakol na distroso: mga masitas na kinarayas, mga basurahan na pinaturuwal, mga tsinelas na tinarabag. Pero dai sana ito sa lalaki, ta sa laog niya namamaanan niya an trayumpo kan kaogmahan hali sa katalingkasan. Sa ginibo niya, an pakamati ki onra sa sadiring kamarayan.

Haloy na panahon na nagkawat su mga hayop; haloy man su lalaki na nagmaan sa tuninong na kaogmahan.
Munan, turutadtaod, iba na su piggigibo kan sarong ayam. Pirit na ining nagsasakbat sa likod kan saiyang kairiba buda pigsusulbong an puminula kaining dara-dara. Dawa ngani sabot na kan lalaki an nangyayari, dai niya nalikayan na makigkig sa sinagkudan kan sitwasyon.

Sa aktong ini kan duwang ayam, may narurumdoman na kama'wotan an saiyang lawas. Namamati niya an pagkusog kan sulog kan saiyang dugo, an pagkaskas kan saiyang puso. Sa ibaba kan saiyang iksan may dating kalayong napapagkutan.

Nag-agap an tuninong kan saiyang isip, pirit pigpapahalo an narawrawan na trangkilo kan saiyang pagkatawo. Ugaring, an init garo kalayo na luminakop sa sarong banwang sa alang na tiklad gibo.

Mantang napako su saiyang maan sa gibo kan duwang ayam, na binuhian mismo kan saiya man sanang kamarayan, luway-luway siyang nagagakodan kan malanit na lubid na nakatakod sa posteng nagtitindog buda nagtatagas sa tahaw kan saiyang lawas.

Kaayaman

Arik-arik na udto; mati sa alingahot an sulog kan dugo. Sarong ayam an nakata’naw sa ibong na tinampo. Duman itoon an duwang ayam lingaw an kina’ban sa saindang piggigibo: nagpaparungan kan saindang lubutan. Enot na kabtang sa sarong sayaw na ribo-ribong taon nang pigsasayaw kan kaayaman. Dai mapu’kit an maan kan ayam sa balyo, sa saiyang kama’wotan minatirindog an saiyang barahibo, an laman, nagtatakig-takig biyo! Kun durudakula kuta an saiyang lawas, igwa kutang laban, kaso bako man kaya dai siya makatumang. Haloy man siya duman, nagtatakig, nagmamaan, sa hudyan dai niya na napugulan dumalagan, sa tinampo dai man napugulan kan preno an kaskas na nagdangadang.

One smoldering afternoon; the wave of blood can be felt from the heat. A dog watches from the other side of the road. There two dogs are obliviously doing something: sniffing each other’s end. This is the first step to a dance made by dogs for thousands of years.  From the other side, the watching dog can’t tear off his eyes, in his desire his fur bristle, his flesh shivers even! If only he was a little bigger, there might have been a fight, but he isn’t so he can only watch. He has been there for a while, shivering and watching, until in the end he can no longer stop himself from crossing, in the road the breaks also failed to stop the speed from coming.

Pebrero 21, 2012. Karangahan.

Pangaturugan Pebrero 5 2011

Sa pangiturugan, naghagad ako saimong inumon, pero pinabukod mo ako sa ayam. Ikang yaon sa laog kan harong, na nakakalson sanang pula. Pigkutkot ko su mga lumang tindahan na rumdom kong igwa makukua, pero marupuon na su mga tabla, haloy na daing laog, arog sako alang. Kan nakaluwas ako sa saimong kinaban, kabaing ki sarong lumang eskwelahan pag-domingo, dinara ako kan paghanap ki tubig sa saro naman na puro, sarong harong na garo dapat kong bayaan, dapat dai ko dinuman. Nag-aarik-arik an init sa luwas. Sinulo ko su harong ta daing kamugtakan.

Pirmi kang Yaon

Magtubod ka sako, dai ka man "nababayaan" tamili yaon ka sa bulod o sa kun sain na dai nai-mapang isla. Nasa lambang tawo an axis, an ekwador, an sentro kan saiyang kina'ban, magtubod ka sa kalag. Pirmi kang yaon.

Kalag X

Haloy ko nang mati na wara akong kalag. Napapalibutan ako kan mga diyos na dati kong pigturubudan. Luway-luway na sindang napapatos ki lapat, an puting telang isuklob sa mga gamit na dai na gagamiton o isasaray na haloy na panahon. Sa estado nindang ini ki pagkabura, mas nagiging riraw an saindang katotoohan para sakuya. Siring sako, mga bagay na binayaan ki kun anong kamugtakan. Inisip, hinurma, niluwa kan mga darakulang makina sa tsina; kinaag sa mall, kun sain prinesyuhan, umento ki diit mala ta luminos, sinamnohan ki mga pandagka; nabakal, binuwisan, rinesibuhan, duminelehensiya; dinara sa simbahan, pinabenditahan, pinabanal; ikinaag sa altar, pinatentihan, inutuban, inatangan, hinagadan, ipinantakot sa karaotan, naglaad sa kadikloman; inalpog, linapat, nilingawan, binayaan. Dai ko pigdududahan an kamarayan pag nagluluhod buda nag hahagad ki tawad sa mga kasalaan, ugaring kun may babalikan man ako sainda ngonian, aram kong mala ta dai na akong ibang aram na dumanan. Dai na akong ibang aram na tutubudan. An mahaldat na digwa nagbabalik sa sakong halunan. Pigpapaso an gabos na maagihan. Arog kan namit kan kalayong sa haloy na panahon iyo an naging rason ko ngani an sarong diyos maging sarong pangangaipo.

Pebrero 1, 2012. Karangahan.

IKANG DAI

Daing aldaw na dai

ikang dai, ta dai nang aldaw

kundi bilog na panahon nang

yaon ka sa mga hanapon

sa gabos na gibo an pirmi

dai nahahaman, paabot na

balak, dai nag-aabot, hidawon

sa barakalon an pirmi

dai narurumduman, kaipuhan

balikan, dawa an saudan tuyuhon

an dai natitimpla sa kusina, an pirmi

kulang ki namit, ugaring kaipuhan

baluon, tioson, halunon arog kan kadaklan

na adal, masakit man o masiram

sa dai malikayan tang kina’ban.

1/5/11. Tayhi. Papa.

POKUS

Malisyahan mo sa mga parte kan pelikula kun sain igwang sarong dakulang bagay na mabuka, may matuga o kumprontasyon, pagluwas kan katotoohan, malisyahan mo an palibot na ipalabog kan kamera. Garo tuyo. Halos garo pagkaori sa buhay kan sarong muyang duplikaron an buhay. Irayo mo an maan sa muya saimo kan direktor na maanan mong maray. Dumuman ka sa diklom sa puro kan makahoy, o duman sa irarom kan patente sa ibong na harong. Sa mga nagkataon; sa mga dai tinuyo. Duman ka maghalat, duman ka magpahuraw, dai mo kaipuhan mahiling an sa hiling kan iba kaipuhan. Pirmi, an mga bagay na dai tinuyo an totoo.

Enero 28, 2012. Tayhi.

DOMINGONG AGA

Domingong aga. Magmata kang amay. Baluon mong otrohon an mga aga kan aki ka pa. Bulawan an sildang sa burak kan awot, bilog na kina’ban na sa dai pang pagkaaram. Dai ka magpadaog sa guyod kan hingalo. Baluon mo, asi balua. An kaitong mga balak. Mawara sa dai pa naduman na lati. Buda baluon kun makua pa gilayon an dalan pauli.

Enero 27, 2012. Tayhi.

PAGBASOL/PAGSISISI

PAGBASOL

Makaulok kun pano an pagmukna

imukna an saiyang sadiri.

Sa sarong libro ki gibo

narumduman ko su ginibo ko man na libro.

Sa libro kan sakong mga gibo

narumduman taka na nagbasa kaito.

Saimo parabasa, narumduman ko kitang duwa.

Sa giromdom kan sarong banggi, su dai ko nasabi.

Sa dai ko nasabi, an pagbasol.

Makaulok na sa pagbasol sa sarong dai nagibo

dakol an namumuknang libro.

1/6/12.Tayhi.

PAGSISISI

Kakatwa kun paano ang paglikha

linilikha ang kanyang sarili.

Sa isang libro ng mga likha

naalala ko ang nilikha ko ring libro.

Sa libro ng aking mga likha

naalala kitang nagbasa nito.

Sayo, mambabasa, naalala ko tayong dalawa.

Sa alaala ng isang gabi, ang hindi ko nasabi.

Sa di ko nasabi ang pagsisisi.

Kakatwa na sa pagsisisi sa isang di nagawa

marami ang librong nalilikha.

D. O'H.

ATAKE

Maabot an aldaw
na dai mo pigpinsar
an kudot sa buot
daplos na malipot
hangos na napiot
garo apod kan kalot
an pulso mabubutsan
garo mautsan
sa duon sa daghan
liog, likod, panga pakamang
an badol na garo sangsang
mapara-para an mata
mapatud-patod an utnga
an tuhod mapalya sa nganang luya
maulpok an lapit, o gari pigpiripit
masibog an dila, tadong wara-wara
sadiri rawa-rawa, isip muyang humaya
dai maaraman kun ano na
uminagi, uminabot, o kun kaya,
sain maduman, sisay makatabang
daing sarig sa kina’ban
na mapapangaputan
rumpag dawa anong kontra
sa puro kan pagtios
an pugol mahuros
gabos marusdos
pag-abot kan signos
tadok sa kalag, maburabod an luho
muraway na kalibangbang, bulawan na ruso
igwang uminatake sa saimong puso.

1/24/2012. Karangahan.

AN DAING HERAK NA KUGOS

Igwa pa kitang mga kudal.

Nakalingaw ka gayod.

Mukna ini sa mga huna.

O nalingwan mo su saimong sadiri.

Na baad an huna mo laen man sakuya.

Sain haman an ruso?

Sarong sakayan sa kaawagan kan dagat,

haloy paturutaririk sa tubig,

dangan an enot na hiling, sarong isla sa harayo.

Sa saimong kaogmahan

muya mo ako halunon.
Iluwang arog saimo, naulakitan.

O kaipuhan mong may pumugol

ta baad dai mo kayanon

an gian, muya mo may makaptan.

Dai mo aram an winalat mo sako.

Huna mo imbong, sako nganang paglaom.

Sa higot buda piot huna ko 
sumalak kita sa lambang saro.

Garo mo sana ugaring ako binalo.

Kun pa’no mo ako winalat pagpugtas:

Kudal na nakatindog, pero dai makasayuma.

1-23-2012. Tayhi.

Pagkadaga

An inodorong haloy magbaba
oportunidad an tao satuya
na mahiling an satong pagkadaga.


1-20-2012. Tayhi

Uran

Garo lati
ki mapasaon na tanom
an naghuhugpang uran

Trahedya

Ta an wara sana an pighahanap, an yaon naghihingowang mawara ngani hanapon.

Patawara, kun mas namutan ko an saimong pagkawara kaysa saimo.

1/18/2012. Tayhi

INGGO HABO

Ini an istorya ni Inggo Habo, an aking puon aga sagkod banggi, “Habo, habo, habo!” sana an aram itaram.

Pag-ipukaw si Inggo pagkaaga kan saiyang ina, “Habo, habo, habo!” an simbag niya. Ikaag an tamong o ulunan sa pandok niya buda minataram “Habo ko pang magmata!”

“Aw na aking ini, kaipuhan mo na magmata ta mapamahaw ka pa, mahuhudyan ka sa eskwela.” Pakihuron kan ina niya.

Simbag ni Inggo: “Habo, habo, habo ko magpamahaw, habo, habo ko mag-eskwela!”

Pakabuhat sa higdaan, diretso si Inggo sa sala, bubuksan an TV, imbes mamahaw na sa kusina.

“Aw na aking ini, kaipuhan mo na magpamahaw ta makarigos ka pa, mahuhudyan ka na sa eskwela.”

Pakihuron kan ina niya.

Simbag ni Inggo: “Habo, habo, habo ko magkarigos, habo, habo ko mag-eskwela!”

Pakatapos ki pirang “Habo, habo, habo” buda “habo, habo, habo” pa, nakapamahaw na si Inggo. Dangan nagduman ini sa higod buda nagdakop ki kalibubog, imbes mangarigos na sa may bumbahan.

“Aw na aking ini, kaipuhan mo na mangarigos ta masanli ka pa, mahuhudyan ka na sa eskwela.”

Pakihuron kan saiyang ina.

Simbag ni Inggo, aram mo na. Habo, habo, habo buda habo, habo, habo pa.

Sa eskwelahan, an simbag ni Inggo Habo arog man kaan. Kan nagtataram su saiyang titser, si Inggo nagtataram man sa kataning niya sa tukawan. Tinaraman siya kan titser na magdangog. Simbag ni Inggo, “Habo, habo ko tabi, Mam.”

“Aw na aking ini, kaipuhan mo magdangog sa leksiyon kun muya mong may maukudan.”

Pakihuron kan saiyang titser.

Simbag ni Inggo sa titser niya: “Habo, habo, habo ko tabi, mam magdangog; habo, habo habo ko tabi, makaukod.”

Recess, gabos nagkakarawat sa kawatan. Ugaring si Inggo yaon sana sa mga bangko. Aram mo kun nata? Pag may minaagda saiyang magkawat, an simbag niya aram mo na, habo, habo, habo buda habo, habo, habo pa. Nugad muya niya na man magkawat, ugaring wara na ki nag-aagda saiya ta aram na ninda an isisimbag niya, habo, habo, habo buda habo, habo, habo pa, dawa nugad muya niya. Kaya si Inggo, sulo-solong nag lilibot-libot sa higod kan saindang eskwelahan, naghahanap na sana ki kalibubog.

Kaya kahalat-halati sana ni Inggo an urulian, ngani makatukaw na siya sa hampang kan TV, buda maghiling ki cartoons sagkod banggi.

Kaito, nagsasabay saiya an saiyang ama buda ina sa paghiling, ta naghihiling man ini kan bareta sa TV, ugaring pag-ihagad saiya kan ama an remote kan TV, an simbag ni Inggo, aram mo na: habo, habo, habo, buda habo, habo, habo pa.

Kaya si Inggo, solo sa sala, mantang an saiyang ama buda ina naghahanap na sana ki kun anong gibuhon. Nugad pig-aagda siya kaini na magduman sa plasa o magsimba, ugaring an simbag ni Inggo aram mo na, habo, habo, habo buda habo, habo, habo pa.

Arog kaini su sarong bangging namidbidan ni Inggo si Lola Kayang. Hinuron kan ama buda ina niya si Lola Kayang ngani bantayan si Inggo ta mahali sindang mag-agom. Mapasiring su duwa sa plasa para maghiling ki sarong palabas.

“Inggo, digdi ka ngona kay Lola Kayang ta mapa-plasa ngona kami.” Natakot bigla si Inggo, ta an itsura ni Lola Kayang arog kan mga gurang na nagiging aswang sa mga palabas na pighihiling niya sa TV. Dakulon na gira an pandok kaini, halabaon an puting buhok, sagkod sa iksan, buda an mata kaini, pagminahiling garo aram niya na maraot kang aki. Ba’go makataram si Inggo na muya niyang mag-iba, nagtaram su ama niya na “Aram ko man na habo mo mag-iba kaya digdi na ngona kamo. babantayan ka ni Lola Kayang mo, maging mabuot ka saiya.” Nagpaaram na su magurang niya kay Lola Kayang sa may pinto, dangan sinarado na ini kan gurang.

Dai nagriribok si Lola Kayang, nakahiling sana ini sa TV sa pighihiling ni Inggo. Pero garo namamati ni Inggo na dai man talaga ini naghihiling kan palabas sa TV. Aram niya man na sa edad ni Lola Kayang dai niya naman mamumuyahan an cartoons.

Mala sa takot garo ni Inggo kay Lola Kayang kaya naisipan niyang tangruon ini kan remote kan TV. Baad pagginibo niya ito, dai siya kaini kaonon, arog kan piggigiribo kan mga gurang na nagiging aswang sa TV.

“Lola Kayang, muya mo tabi maghiling?” Hapot ni Inggo.

Kuminiling saiya si Lola kayang buda nagkiri-kiri. Dangan huminiling gilayon ini sa TV.

Naisip ni Inggo na ibalyo su channel sa bareta. Ini garo an muya kan mga gurang arog sa saiyang mga magurang. Pighiling niya kun maba’go an pandok ni Lola Kayang, kun maoogma ini.

Warang nagba’go sa pandok kan gurang. Dulong natakot si Inggo. Muya niyang dumalagan paluwas o sumuriyaw sa mga pagtaraning, ugaring naisip niyang mas makatakot an diklom sa luwas, buda dai siyang maisip na isusuriyaw. Nag-isip pa si Inggo ki iba pang paagi. Dai siyang ibang maisip kundi an kahurunon si Lola Kayang. Sa hiling niya pag nakipaghuron saiya an gurang dai siya kaini kakaonon.

“Lola Kayang, muya mo tabi magkakan?” Hapot ni Inggo. Baad pagpinakaon niya an gurang buda mabasog ini, dai na siya kaini mamumuyahan kaunon. Pero arog kan dati, nagkeri-keri ini buda nagbalik sa paghiling ki TV.

“Lola Kayang, muya mo tabing juice?” Hapot ni Inggo. Baad paha siya. Pagnakainom na siya, baad dai niya na inumon an sakuyang dugo. Pero arog gilayon kan dati, nagkeri-keri ini buda nagbalik sa paghiling ki TV.  Baad pula siya kaya dai siya nagtataram, huna-huna ni Inggo.

Dai na aram ni Inggo kun ano an saiyang gibuhon. Nagrararom na pati an banggi, nagluwas su bulan, buda sa harayo igwang naghayang ayam, Awooooo, an sabi kaini, natatakot siyang dawa anong oras baad magi nang aswang si Lola Kayang.

“Muya ko na tabi mag-uli su ama buda ina ko.” Pakihuron ni Inggo. Nagkiling saiya si Lola Kayang.

“Habo, habo, habo, habo. Bakong iyan an pirmi mong pigtataram, Inggo Habo?” Pinahiling ni Lola Kayang an garo galyang niyang mga ngipon. Buda nagrani ini saiya.

Nagparasuriyaw si Inggo, buda nagparasuriyaw pa.

Sunod niyang naaraman, yaon su pandok ni Lola Kayang sa hampang niya buda pigyuyugyug siya kaini. Nangiturog palan siya sa paghiling kan TV.

Pangiturugan man sana palan taramon ni Inggo sa saiyang sadiri. Turutadtaod, nag-abot na su saiyang magurang.

“Kumusta kamo? Dai man tabi nagparapasaway saimo si Inggo, Lola Kayang?” Hapot kan saiyang ama sa gurang. Nagkeri-keri si Lola Kayang, buda nagtindog na ini.

“Dios Mabalos palan tabi Lola Kayang” taramon kan saiyang ina hali sa kusina.  “Inggo, pakisara na tabi an pinto pagluwas ni Lola Kayang mo.”

Hinalat ngona ni Inggo na makaluwas si Lola Kayang sa pinto ba’go siya nagtindog buda nagpasiring sa pintuan. Luway-luway niya ining tinuklang para saraduhan. Pero ba’go niya masarado ini, may nagkapot sa saiyang kamot buda sarong ngimot na pano ki galyang na ngipon an nagtaram, “Maray ta dai ka na naghabo, habo, habo, Inggo Habo!”

TA DAI

Ta dai ki tuminagdo kaito satuya,

iuuka ko an pakawara mo sa gabos

na pelikula, istorya, ritrato na igwa.

1/16/2012. Tayhi

SA OPISINA, SA ORAS KAN URULIAN

Dapat kasuba’go pa ako naghali.

Pero nagdangog pa ako.

Sa mga paultanan sa pinto

an makina kan nag-aaraging ribok,

nagsasalak sa silensiyo 

o pigsasagom kan espasyo 

o pareho.

Minapuon. Maluway ngona.

Garo hali sa puro kan tinampo,

sa harayong lugar, sa lugar

na naging lugar sana

para sa pangyaring ini. Nagbutwa,

nakrear, kun arin man diyan.

Pakusog, padangadang.

Dangan an pag-abot, an pagkayaon.

Buswak ki tanog. Huni.

Ipatakig an mga salming na lanob,

sarong silag na suntok, manggad sana

para dai mapasa.

Dangan an pag-agi. Pagpadagos.

An pagbalik, an pagbaliktad:

an puon naging ikog; an ikog naging puon:

patalimon: simulakra: puon sa ikog; ikog sa puon:

oroborus: an pagkaigwa nag-uli sa pakawara;

an kayaonan naging kadaehan: silensiyo

pasiring sa tanog pasiring sa silensiyo.

Halos siertong yaon na an hapot

ngani igwa lamang dawa an simbag wara:

may nakadangog kun nangyari?

May nagdadangog kan nangyari? Nangyari? 

Halos madali magdeklara na daing giromdom

an espasyo: kun dai ako, ini nangyaring dai:

an nangyaring dai, dai nangyari. An takig

sa salming warang gira o lata, an pawang sa pinto

kun igwa man na natubong, napangaputan,

iyo an tada-tadang unit kan tanog na naglalaog, 

silag. Sa mata, kinaagahan, sarong silensiyo.

1/16/2012. Tayhi.

PWEDE KA MAGHANGOS

Pwede ka maghangos

kun tuok an gubot

nakaladop sa tubig kan higot

buda kidit na pag-ipos

pwede makabuhi sa pagkabutod

kun magha'was sa la'bog

kan paorootrong kadaeng laog

ba'go dagos maguyod

kan pairarom na atog

kontrahon an sulog

tumindog, tumalikod, dai mag-arog.

TAMBAY X

1:            Sa mas bakong sadistang kina’ban, yaon sa baba kan food pyramid an gabos na malana buda maaskad na kakanon. Lechon, chicharon, adobo, inasinan, chichiriya, kiyamoy, crispy pata, bikol express. Sa mas bakong sadistang kina’ban, dadagitan ka kan duktor kun dai mo kaunon an mga ini. Unit kan prinitos na manok pigdutdot sa suka. Isaw. Balut. Bitamina an sigarilyo, buda may burabod ki alak.

                Ngonian na banggi, sa gilid kan tinampo, yaon si 2, pig-single an sarong jumbo. Maagi si 3, hali sa pag-jogging. Magkaugos an duwa, ugaring mas ugos kaito. Arog kan nakaugalian buda an sibil na gibuhon sa kontexto kan mga harampangan, tatangruon ni 2 ki baso si 3. Imbes kuahon su baso, kinua kaini su bote kan mineral sa saiyang napsak buda ito an ininom. Kun mahihiling na maray su bote may nakasurat duman na alkaline. Duman mapuon an hali’pot nindang huron:

2:            Sisay an mas nabuhay na maray? Su gurang o su nasiraman? Su dasok o su halaba? Gabos na abiso satuya dalan pasiring sa halabang buhay, pasiring sa paggurang. Nata dai ka mainom, dawa masiram? Ngani dai ka magadan tulos?

3:            May pagkakaiba man baga an masiram sa maogma. An iba man kaya pig-aataman ninda an saindang lawas ngani mas magibo ninda an muya nindang gibuhon sa kina’ban. Mag travel, mag-enjoy.

2:            Enjoy sa pagmaan ki mga pintura? Magdangog ki makapirot na opera? Mabuta sa kababasa ki libro? Magpitik-pitik ki gasgas nang ta’nawon? Nagibo ko na man baga an; nagibo ta na an. Pugol na kaogmahan. Buda iyo daw talaga ito an muya tang gibuhon? Sigurado ka daw na an uru-idolo mong vegetarian na film-maker buda an mga socio-political niyang mga kua, daing sikretong obsesyon na gumibong pelikula ki sarong babaying pigmamaruan ki gadya? Malay ta, ito an totoong matao saiyang kaogmahan.

3:            An kaogmahan dawa pugol, pag natipon nagiging dakol.

2:            Konsepto naman an kan halaba bako kan dasok, kan pano.

3:            Pa’no matataram na maogma ka na, kun nagkapira pa sana an saimong nabalo? Pa’no mo mataram na ngonian kan na sana maogma buda sa aga dai na? Nahiling mo na an “sa aga”?

2:            Nuarin ka man mataram na maogma ka na? Na-eeskedyul man an? Pa’no ka maoogma kun pigpupugol mo an kaogmahan?

3:            Pigdidiit-diit sana. Pigkukuna-kuna. Hilingon mo, kun sagadon ko an kasiraman pwedeng dai na sa aga. Ubos na. Baad sa pagsagad ko, ikatapos kan sakong buhay. Masiram mananggad baga saparon an ruhab kan behikulo, pero pag harani ka na sa bangin, bua ka kun dai ka mapreno. Pag tapos na an buhay mo, natural tapos na man an ogma.  Kun diniit-diit ko, luway-luway sana pero . Diit na siram, diit na tios. Diit na kaon, diit na pahinang. Diit na pugol, diit na buhi. An mandiriit-diit, sabi ko na ngani, kun tipunon mo, dakol na. Napalawig mo pa su saimong hinangos. Mas dakol kang nahiling, mas dakol kang natanaan. Mas dakol na nasapar. Bakong iyan an mas maray?

2:            May mga kasiraman na dai pwedeng kuna-kunaon. Dai pwedeng diit-diiton. Kaipuhan ibuhos mo gabos. Ubos kun ubos! Pagkamoot. Pagkamoot na sana. Makuna-kuna mo an? Kun diit-diiton man sana, aw maray pang dai na!

3:            Nata ano man maraot kan nag-iingat? Ano man maraot kan nag-aadang-adang? Masiram an pagkamoot kun mamumu’tan ka man. Pa’no kun dai? Bakong kun ruminuso ka sa dai mo aram ika an lugi? Kun luway-luway ka sana, usol-sibog sana an banog, bakong kun dai ka man mauyunan bako lamang makulog na maray?

2:            Pa’no kun mauyunan ka?

3:            Aw, di maray!

2:            Sigurista.

3:            Nag-iingat sana.

2:            Mekanikal, matematikal na pagkaminuotan.

3:            Nata, pwede man bagang sumupang na sana an sa laog kan relasyon?

2:            Arog kan nangyari saimo.

3:            Dai ko kaipuhan simbagon an.

2:            Yaon sa sakit, lanit, kulog, duso, hibot-hibotan siram kan trayumpo!

3:            Arog kan nangyari saimo? Ugaring warang trayumpo.

2:            An trayumpo kun dai mo man sinakitan, dai mo man pinaduguan, warang namit an balik kaan. Pag nag ma’wot ka, itaya mo gabos, ta para sain pa man an ngonian kundi para saparon na bilog, daing duwa-duwa. Ta dai mo sierto kun anion ka pa sa aga.

3:            Kaya ka yaon digdi? Kun maogma ka nata yaon ka pa digdi?

2:            Siring man saimo. Dawa uru-aldaw ka ki jogging, dawa dai ka nagsisiba ki mataba, dawa uru-aldaw ka ki gulay, saroon ka sana.

3:            Iyo, may nagkapirang kaso. Pero bakong mas dakol man giraray an bilang kaitong dai nag-iingat?

2:            Gabos man kita magagadan.

3:            Pero, may maiinot, may mahuhudyan. Mas maray na an mahudyan.

2:            Bako man paraiso an paggurang na dapat ma’woton.

3:            An gurang mas may magiginibo kaysa sa tu’lang.

2:            Mas muya ko nang maging tu’lang, kaysa sa gurang na nagmamakimaherak nang magadan.

3:            Iyo, dipisil an paggurang, kaya ngani mantang aki pa pig-iiposan. Nagpapakusog kita para sa mag-abuton. May nahiling akong 80 anyos na nakakapush-up pa.

2:            May nahiling akong 80 anyos na nagsisiba kan sadiri niyang udo.

3:            Duwa ngani iyan. Positibo, negatibo. Kayang mainaan an negatibo kun ngonian pa sana pag-iposan na.

2:            Ah, iyo, ubuson ta an satong kaakian sa pag-ipos kan satong paggurang.

3:            Pwede mo hilingon an siring kaan. Pero dai ta malilikayan an paggurang. Dulo na an kagadanan.

2:            Ugaring iyan an piggigibo mo, bako? Naglilikay ka sa alak, sa sigarilyo, sa taba, na garo baga sa paglikay kan mga ini, malilikayan mo an kagadanan.

3:            An kaakian ta garo bako man para magbutod sa bisyo.

2:            Pwede mong hilingon na siring kaan. Pero, pwede mong hilingon na bumuhi sa normal na konsepto kan buhay na dapat halawig, na an nagagadan na gurang sana an nagadan na trangkilo, maogma buda may nahaman. Buda an nagadan na aki, kanugon, sayang, daing naabutan. Trahedya.

3:            An buhay dapat halaba.

2:            Pano’ dapat an buhay. Halaba man o hali’pot. Takot sa katotoohan an naghuhuna na yaon pa sinda sa aga. Ika sierto mo na ikang nagpapaka-ipokrito sa namit kan alak, nag-uukay-ukay sa gym uru-aldaw, nagtitilam-tilam sa hampang kan fastfood, magigimata pa?

3:            Dai mo sako pagpamation na daing kamugtakan an buhay ko, tamili dai mo kayang pugulon an sadiri mo.

Duman natapos an huron.

1:            Sa mas bakong sadistang kinaban, aram mo kun pano, sain, buda nuarin ka magagadan.